Us Düşün ve Ötesi

SAYILAR

AHLAK SORUNU   |  SAYI 10

Ne bilebiliriz? Ne yapmamz gerekir? Ne mit edebiliriz? "Ne bilebiliriz?" sorusunun karl olarak "Bilgi felsefesi"; "Ne yapmamz gerek", sorusunun karl olarak "Ahlk felsefesi", "Ne mit edebiliriz?" sorusunun karl olarak da "Din felsefesi" ortaya kmtr.nsann yaamda karsna kan, tarihte retilmi, kendi rettii, tank olduu ya da toplumsal ilikilerinde ortaya km btn kltr nesneleri ve bunlarn ilikilerini anlamlandrmak ve deerlendirmek sz konusu olduunda, karsna felsefe kar.
(...)
"Ne yapmamz gerekir?"sorusunun yantn aradmzda karmza etik felsefe kar. nsan bildikleriyle yaamda nasl yaayacak? Hangi ilikileri ne biimde kuracak? Bunun ltleri nedir? Felsefe, sorularn yantn etik disiplini altnda aramaktadr. Ahlk felsefesi dediimizde, baka bir deyile ahlkn felsef ilkeleri saptandnda, ya da felsef bilincin nnde ahlkn deerlendirilmesi yapldnda, karmza felsef bir disiplin olaraketikkmaktadr.

yazıları okumak için tıklayın


ESTETK SORUNU   |  SAYI 9

Estetik, felsefi bir disiplindir ve konusu sanat, daha akas gzel sanatlardr. Estetik, sanatn zn ve evriminin yasalarn olduu kadar, gzelin eitli da-vurumlarn da inceleyen gzelin bilimidir. Estetik, gzelliin salad duyusal hazzn incelenmesine indirgenemez, byle yapldnda "sanatsal-yarat-kuram" dta braklm olur. Estetik, gerekliin yasalarnn bilinmesiyle de yetinemez. Bu trden genellemeler sanatn duyusalln gz ard ederek soyutlamalara ular. Sanat nesneleri, arzu nesnelerinden ayrt edilir: nsan, arzu nesnelerine tketmek ya da kendi iin klmak iin ynelir. Buna karn sanat ilgisi, sanat nesnesini zgr brakr, kendi adna varln srdrmesini ister. Sanat nesneleri, doa nesnelerinden de ayrt edilir: Estetik deerlendirmede sanat nesneleri, doa nesnelerinden niteliksel bir ayrmla daha ykesekte durur. nk sanat eseri, insan emeiyle yorulmu ve insan deerlerini yanstmaktadr.

yazıları okumak için tıklayın


TARH BLNC VE KMLK SORUNU   |  SAYI 8

nsan varlnn tz zgrlktr ve onu gerekletirmek zorundadr. Engelleme ve bask arttka zgrlk istemi o denli glenir.

Tarih bilinci iin, gemite olmu olaylar bilmek yetmez, bu olaylar iindeki insan ilikilerinin anlamn (duygu, dnce ve eilimler) bilmek gerekir.

yazıları okumak için tıklayın


LETM SORUNU   |  SAYI 7

Gnmz yaam tinsellii dlamakla vnyor. Kiiler kendilerinden ve tekilerinden "nsan" olarak sz etmiyorlar; insan eylere indirgeyerek, hep eylerden konuuyorlar. Mallara ve paraya tapnma yaam biimi olarak benimseniyor. nsan salt bedene indirgenmi; sevgi sz yalnzca seksi artran bir kavram olarak kullanlyor. Modernizm, doay yenilgiye uratmakla vnyor. Modernizmin usuluu, tinsellii gereksiz ve us d iln ederek, tinden yoksun bir ekonomi-politii benimsiyor. Kr uruna, insanlar yoksulluk ve umutsuzlua terk ediliyor ve buna da zgrlk yaam denerek, kutsanyor.

Btn bunlar bize, iletiim sorununun bir "insanszlama" sorunu olduunu anlatyor.

yazıları okumak için tıklayın


DEERLER SORUNU   |  SAYI 6

Modernizm -projesi gerei- insan tarihinden, gelenek, grenek ve trel deerlerinden kopard. Sanayileme "byk aile"yi paralad; anne baba ve ocuktan oluan ekirdek aile ortaya kt. Bu ise gemile gelecek arasndaki kpry ykt, sreklilik krld. Dede torun ilikisinde sreklilii koruyan ekin (kltr) ba koptu.

Kadim bilgelikte deerler, insann sahip olduklaryla llmyordu. Mevl'na Celleddin Rm'nin de belirttii gibi sahip olma deil, 'olma' esast: "Hamdm, pitim, oldum." Muhyiddin hya da "Olmayan meyvaya el uzanmaz" demiti. Kadim bilgelikte hedef olgun insan (nsan- Kmil) yaam sreci de "olgunlama sreci" olarak ele alnmt. Kadim bilgeliin gnmz halkalarndan biri olan smail Emre "demi bilirler bir dem ile" diyerek bu hakikati bir kez daha vurgular.

yazıları okumak için tıklayın


KLTR SORUNU   |  SAYI 5

Her ekin hem yerel, ulusal hem de evrensel bir ray ierir. Tm deerler, ekinsel ve toplumsal rgtlenmenin bir rn olup toplumun ilgilerini yanstr. Deer deimesi, yneltilen ilginin niteliinin deimesiyle ortaya kar. Deerler, bir gereksinimi karlad srece var olurlar. Bu anlamda uygarlk, oluturulmu deerlerle onlarn yaama geirilii olan ekinin rgensel btnldr.Bir toplumun tarih sahnesinde kal rettii deerlerle donanm, pekitirilmi bir ekinsel yaama baldr. Oluturduu deerlerle yaamak toplumlara onur kazandrr.

yazıları okumak için tıklayın


YNTEM SORUNU   |  SAYI 4

Yntem, yaamn iinden km olduundan, yntemi sorgulamak bir bakma yaam sorgulamaktr. Bu balamda felsefe srekli yntem araydr ve dnce tarihi de yaamn yntemli sorgulanmasnn tarihidir.

yazıları okumak için tıklayın


DL SORUNU   |  SAYI 3

"nsanda bulunan sz syleme yetisi, uluslarn tinsel gcyle, zellikle dnce ve dil gcyle doru orantl olarak grlr. Bir ulusun, duyma, dnme biimi ve karakteri, nesneleri, olaylar ve olgular kavray biimi, ulusun diline etkimeden, o ulusun zerine etki yapmaz. Ulusal bamszlk ve egemenlik, dili de egemen klar ve dil bu durumda en dirimli bir biimde devinir ve buna bal olarak dnce etkinlii de en yksek gcn dilde ortaya koyar."

yazıları okumak için tıklayın


ETM SORUNU   |  SAYI 2

nsan etkili klma, onun bedeni ile beyni arasndaki dengeyi kurmaya baldr. Beden emeinin kafa gcyle uyum salad an, o lkede insan da, emei de deerlendiriliyor demektir. Gerek bamszlk da byle salanr. Bir lkede insan, kendi kafasnn ve bedeninin rnn sanatnn, kltrnn ana kayna yaparsa, o lkenin kltr ve sanat d saldrlara uramayacaktr. Bylece de insanmz, lkesinin "gerek insan" olacaktr.

yazıları okumak için tıklayın


AYDINLANMA SORUNU   |  SAYI 1

Aydnlanma gelenei, merkeze nsan Us'unu ve eylemini oturtarak sorun zmeye ynelik bir abann tarihidir. Aydnlanmann ereinde ise, usa dayal, bilimsel tutum iinde insancl bir yaam amalanmaktadr. Yaam gnlk slndan ve ksr dngsnden karp, engin, derin ve anlaml klmak, tek tek bireysel abalardan ok rgtl toplum iindeki bireylerin ii olacaktr.

Bilindii zere toplumumuz kkl bir szel-dn geleneine sahiptir. Krsal kesimde gelimi olan bu gelenek, ozanlar araclyla nesilden nesile aktarlarak korunagelmi ve Anadolu kltrnn tarihsel zn oluturmutur. Ancak gnmzde hzl ve arpk kentleme, eitim sorunu vb. nedenler bu gelenein nesiller aras balarn koparmaktadr. Bunun yannda, Cumhuriyet'le birlikte balatlan aydnlanma, literatrde bitmi, tamamlanm bir olgu olarak tarihsel bir baar biiminde anlr olmutur, stelik tarihsel ve ekinsel kklerinden koparlm olarak. Gerekte aydnlanma tarihsel bir sre iinde irdelenmesi gereken bir kimlik bilinci sorunudur ve bir evrensel olgudur ki, yerel ve geleneksel olanla evrensel olan arasndaki karlkl balar gsterilmedii srece, uygarlk iindeki kimlik bilinci oluamaz.

yazıları okumak için tıklayın